Projecten

Er komt binnenkort iets geweldigs aan

Hoe maak je de energietransitie concreet in je eigen dorp? Die vraag drijft Austerlitzers Boy Hendriksen en Marinus Jan Veltman. Met hun professionele achtergrond in techniek en energie, plus een flinke dosis motivatie, lukt het ze ingewikkelde vraagstukken naar de lokale praktijk te vertalen.

In het dagelijks leven werkt Marinus Jan als projectleider Energietransitie voor gemeenten en overheden. Tien jaar geleden verhuisde hij vanuit Utrecht naar Austerlitz. “Voor ik het wist, was ik lid van de werkgroep Austerlitz Duurzaam. Mijn eerste bijdrage was een voorlichtingsavond over ledverlichting organiseren.”

Toen Boy in 2018 in het dorp kwam wonen, zocht hij een manier om aansluiting te vinden. “Ik werkte in de ICT en mobiliteit. Met mijn technische achtergrond vond ik al snel aansluiting bij Austerlitz Duurzaam.” Boy is inmiddels voorzitter van de werkgroep, Marinus Jan penningmeester/secretaris.

Concreet
Werkgroep Austerlitz Duurzaam voert acties uit of faciliteert duurzame voorzieningen in het dorp. Tot dat laatste behoort de introductie van deelauto’s en een deelbakfiets. Boy: “We regelen alles graag zelf in Austerlitz, maar soms moet je pragmatisch zijn. Daarom hebben we geen eigen deelbakfiets aangeschaft, die is van MobiGo. Wij hebben het beheer op ons genomen. Soms gaat dat over hele praktisch dingen, zoals regelen dat iemand thuis de accu oplaadt.”

“We regelen alles graag zelf in Austerlitz, maar soms moet je pragmatisch zijn”

Tijdens de energiecrisis in 2022 organiseerden ze, met subsidie van de gemeente Zeist, een actie. Marinus Jan: “We sturen op concrete dingen. We hebben zo’n 80 huishoudens voorzien van kleine energiebesparende maatregelen. Radiatorfolie, ledlampen, tochtstrips, brievenbusborstels, eenvoudige middelen. Dat willen we nog een keer herhalen.”

Leerzaam
Boy is ook energiemaatje bij Mijn Groene Huis. Dat brengt hem regelmatig in andere wijken van Zeist. “Je leert zoveel over hoe de samenleving in elkaar zit. Veel mensen in Zeist zitten er warmpjes bij, maar in andere wijken heerst energiearmoede. Je kunt echt verschil maken door mensen te helpen met bespaartips en het aanbrengen van eenvoudige voorzieningen.”

Hij ziet hoe mensen individuele oplossingen zoeken voor structurele problemen. “In Zeist-West hebben mensen last van vochtige kelders. Vaak plaatsen ze zelf een energie-slurpende vochtvreter, maar het probleem verdwijnt daarmee niet. Dat moet je breder adresseren bij de gemeente en woningbouworganisatie.”

Gedrag
Marinus Jan ziet in zijn werk hoeveel technische informatie er beschikbaar is over de energietransitie. “Iedereen duikt in die techniek. Maar het gaat uiteindelijk om een gedragsverandering.” Nieuwe problemen doen zich voor, zoals netcongestie. De oplossing zit in het spreiden van energiegebruik. “Heb je gemerkt dat overdag steeds vaker de verlichting langs de snelweg brandt? Dat is om een overschot aan energie te verbruiken. Terwijl je eigenlijk wilt, dat iedereen op dat moment zijn wasmachine aanzet.”

“Iedereen duikt in die techniek. Maar het gaat uiteindelijk om een gedragsverandering”

Slimme meters en apparaten kunnen gedrag gaan beïnvloeden. Mensen met een dynamisch contract stemmen hun gebruik zo goed mogelijk af op de momenten in de dag waarop de energie goedkoop is. “Wat je nu op huishouden-niveau doet, moeten we collectief gaan doen. Daar heb je elkaar voor nodig.”

Energiecoöperatie Austerlitz
Net als bij veel andere voorzieningen is de energiemarkt geliberaliseerd. Door al die aanbieders is collectief energie delen ingewikkeld. Marinus Jan: “De solidariteit is uit de samenleving verdwenen. Gelukkig weten we elkaar in Austerlitz te vinden om samen oplossingen te zoeken.”

Technisch is het mogelijk om de energie die het dorp met zonnepanelen opwekt binnen het dorp te houden. “De kern is het administratieve systeem, met slimme meters die bijhouden hoeveel we met zijn allen opwekken en verbruiken. Dat is ingewikkeld door al die verschillende energie-aanbieders, maar haalbaar als we gezamenlijk naar dezelfde aanbieder gaan.”

Boy ziet de energiecoöperatie als middel om iets voor elkaar te krijgen. “We hebben deze organisatie nodig. De eerste stap is het ergens kunnen onderbrengen van het administratieve systeem. Een volgende stap kan het installeren van een buurtaccu zijn.”

Groot denken, klein vieren
Austerlitz Duurzaam blijft als werkgroep van Austerlitz Belang bestaan, de Energie Coöperatie Austerlitz is een eigen entiteit, een eigen, zelfstandige, organisatievorm. “Het is superleuk om in zo’n club te zitten”, stelt Boy enthousiast vast. “We delen kennis en ideeën met Mijn Groene Huis, coöperatie Energie van Utrecht en energie-aanbieder OM. Al die mensen denken samen na over de grote ingewikkelde vraagstukken waar we in de energietransitie mee te maken hebben.“

Op 24 juni wordt de oprichting van de energiecoöperatie gevierd met een feestje. Boy: “We presenteren onze plannen aan het dorp, er is een mooie website in de maak.” Als er meerdere huishoudens meedoen, moet het mogelijk zijn de energie die door Austerlitzers wordt opgewekt, met elkaar te benutten. Inclusief mensen die zelf geen zonnepanelen hebben. “Als het model werkt, kunnen we steeds meer huishoudens betrekken. We vieren de solidariteit.”